Całoroczna rabata bylinowa.

 Byliny posadzone pod jabłonią, która rośnie tuż przy furtce zdobią ten lekko zacieniony zakątek już od wczesnej wiosny. Od lat rosną tu funkie, bergenie, runianka japońska, bodziszek, dąbrówka rozłogowa, chaber białawy i kwitnące na żółto: chaber wielkogłówkowy, wiesiołek missouryjski, smagliczka skalna, nachyłek wielkokwiatowy.

Pierwszy na rabacie zakwita niziutki irysek. Śliczny kwiatek w różnych odcieniach fioletu cieszy oczy przez kilka dni.

Irysek w odcieniach fioletu.

W maju i czerwcu kwitną na fioletowo astry alpejskie.

Astry alpejskie.

Od czerwca do sierpnia rozwija swoje miododajne, lilioworóżowe kwiaty chaber białawy.

Chaber białawy.

 Na początku lata zakwita runianka japońska. Ta zimozielona  krzewinka z rodziny bukszpanowatych lubi półcień. Jej białe kwiatuszki są niepozorne, natomiast ozdobą są liście. Roślina rozrasta się przez podziemne pędy. W naturze można ją spotkać na rumowiskach.

Runianka japońska.

Od czerwca do września ukazują się fioletowe kwiaty głowienki wielkokwiatowej.

Głowienka wielkokwiatowa.

 Ta bylina, podobnie jak większość ziół należy do rodziny jasnowatych. Jest rośliną miododajną, toteż chętnie przysiadają na niej trzmiele i pszczoły.

Dąbrówka rozłogowa, przegorzan i smagliczka skalna.

Wiosną, kwitnącej na żółto smagliczce skalnej towarzyszy dąbrówka rozłogowa o bordowych liściach i niebieskich kwiatach.

Funkie o liściach białozielonych i zielonych, z lewej kwitnący bodziszek.

Swoje kwiaty rozwija bodziszek o pachnących liściach. Kwitną także bergenie, chabry i wiesiołki. Później swoje dzwonkowate kwiaty ukazują funkie.

Bergenia.

 Bergenia kwitła wczesną wiosną, a w lipcu powtórzyła kwitnienie.

Na rabatę wkradły się orliki i firletka kwiecista, która potrafi wysiać się wszędzie i czarować widocznymi z daleka amarantowymi kwiatkami.

Nachyłek wielkokwiatowy.

 Zadomowiły się tu także przegorzany, które już przekwitły.Wycięłam pędy, wyrosły już młode rozetki - zakwitną w przyszłym roku. Wczoraj zauważyłam, że rosnący przy chodniku rozchodnik wysoki zaczyna rozwijać pojedyncze kwiaty. Kilka dni temu przywiązywałam jego pędy do podpory, gdyż obciążone dużymi baldachami leżały na ziemi. Myślałam, że zakwitnie we wrześniu, a tu... już go pszczoły oblatują.

Rozchodnik wysoki [zdjęcie z ubiegłego roku].

 Lekkości kwiatowej grządce nadaje niebieska trawa. Po wycięciu przegorzanów jej długie źdźbła górują na bylinowej rabacie. Ładnie komponują się z rozchodnikiem wysokim, którego kwiatostany zdobią ogród również zimą. 
Nawet taka ilość bylin może rosnąć na małym skrawku ziemi i zdobić ogród przez cały sezon.

Byliny kwitnące latem

Ogródek działkowy przez całe lato ubarwiają byliny. Wchodzących na działkę wita kwitnąca na biało odętka wirginijska. Osadzone na długich pędach kwiaty, ułożone są w czterech pionowych rzędach, ustawionych pod kątem 90 stopni. Rozkwitają bardzo powoli.  Zanim otworzą się szczytowe pąki upływa sporo czasu, toteż ta urocza bylina długo kwitnie zwabiając setki trzmieli. Może rosnąć zarówno w słońcu jak i w półcieniu. Z bardzo płytko umiejscowionych korzeni wyrastają liczne nierozgałęzione, dość mocno ulistnione, sztywne pędy, które tworzą kwiatostany. Wiosną podsypałam rośliny kompostem- rozrosły się tworząc dużą kępę, ale nie są to ekspansywne byliny.

Odętka wirginijska

Tuż przy ścieżce rośnie mikołajek płaskolistny i przegorzan. Te byliny doskonale się czują na piaszczystej
suchej ziemi. Są mało wymagające; wystarczy ściąć pędy, które przekwitły. Miesiąc wcześniej oberwałam przegorzanom dolne liście, gdyż zostały porażone przez grzyby, skorzystały z tego niższe rośliny - dotarło do nich więcej światła.

Mikołajek płaskolistny [Eryngium planum].

Przegorzan i mikołajek płaskolistny to idealne rośliny do suchych bukietów.

Przegorzan pospolity Echinops ritro].

Przyjemnie jest popatrzeć na owady oblatujące kwiaty przegorzanu i posłuchać ich brzęczenia. Ostatnio, gdy przechodziłam obok  użądliła mnie pszczoła, a to już przyjemne nie było.Wyjęłam żądło i zrobiłam okład z mocno zgniecionej naci pietruszki - przestało zupełnie boleć.

Przegorzany, odętki,a dalej słoneczniczki szorstkie i rudbekie

Wiosną, zanim urosną przegorzany, odętki i mikołajki  na tym miejscu królują orliki, które po kwitnieniu nisko przycinam - nawet dwukrotnie, gdyż liście tych bylin często atakuje mączniak.Tutaj wkradły się też białe margerytki i firletka chalcedońska. Po przekwitnięciu, łodygi odętek, przegorzanów i mikołajków także ścinam i zanim  urosną młode rozetki, ten kawałek grządki zdobią ciemnozielone liście młodych liliowców i ich pojedyncze kwiaty.

Słoneczniczek szorstki

Od lat, przy betonowej ścieżce prowadzącej do altanki rośnie słoneczniczek szorstki - zajmuje spory kawałek rabaty. Okres kwitnienia tej byliny rozpoczyna się w czerwcu, a kończy we wrześniu. To naprawdę łatwa w uprawie, odporna na choroby roślina. By ładnie prezentowała się na rabacie i długo kwitła obcinam przekwitłe kwiaty. Słoneczniczek nadaje się do suchych bukietów, gdyż łatwo się zasusza, a ścięty do wazonu, długo zachowuje świeżość. Rośliny mają rozbudowane korzenie, które tuż pod powierzchnią ziemi tworzą  gęstą sieć, ale nie dajmy się zwieść temu, że korzenie są płytko, bo tak nie jest. Otóż wnikają one głęboko w ziemię i trudno je wykopać. To dzięki nim rośliny są tak żywotne i kwitną obficie od kilkunastu lat, a zasilane są wiosną tylko niewielką dawką kompostu. Ich wzrost rozpoczyna się późno, więc korzysta z tego kokoryczka. Zawsze zadziwia mnie jej siła przebicia, gdy każdej wiosny wychylają się z ziemi jej zielone szpiczaste główki, które po pewnym czasie czarują białymi dzwoneczkami, zawieszonymi pod łukowato wygiętymi liśćmi. Po przekwitnięciu rośliny powoli zanikają, ich miejsce zajmuje wysoki już słoneczniczek.

Rudbekia błyskotliwa Rudbeckia fulgida.

Tuż za słoneczniczkiem rosną rudbekie. Jedne rośliny mają kwiaty złociste, a inne brązowo złociste. Same się tutaj wysiały, chyba lubią towarzystwo słoneczniczków.

Wcześniej kwitły rosnące obok piwonie, trzykrotka wirginijska, a także naparstnice i wszędobylskie firletki o kwieciste amarantowych kwiatach.

Opisane rośliny zajmują rabatę po lewej stronie ścieżki, aż do bocznej dróżki, za którą jest następna rabata kwiatowa dochodząca do altanki.

Rabaty kwiatowe przy głównej ścieżce

Na zdjęciu powyżej -  tak wyglądała  rabata kwiatowa w lipcu [lewa strona].

Rabaty kwiatowe przy głównej ścieżce

Ta sama rabata w sierpniu. Kwiaty tak się rozrosły, że ścieżka jest ledwie widoczna.

Pozostałe byliny lata, rosnące w moim ogródku działkowym pokażę w następnym poście.

Byliny kwitnące wiosną

Byliny od lat zasiedlają mój ogródek działkowy. Mają wiele walorów, które sprawiają, że te wieloletnie, a także dwuletnie, czy zimozielone rośliny doskonale sprawdzają się w aranżacjach ogrodowych. Można tworzyć z nich wielobarwne lub bardziej stonowane rabaty. Pamiętajmy o tym, że byliny się rozrastają, a raz posadzone będą rosły na tym miejscu nawet kilka lat.

Pierwiosnki [Primula]

 Wczesną wiosną zakwitają pierwiosnki. Od lat rosną przed altanką i każdej wiosny wspaniale kwitną, tworząc barwne plamy. Obcinam przekwitłe kwiatostany, zostawiając tylko pojedyncze, by wytworzyły nasionka, które wysiewają się same. Młode prymulki przesadzam w wolne miejsce; nadmiar rozdaję znajomym.

Kosaćce syberyjskie

Kosaćce syberyjskie mogą rosnąć na jednym miejscu wiele lat. W półcieniu rozłożystej śliwy mają się doskonale. W pobliżu drzewa rosną ostróżki z samosiewu. Wybrały sobie dobre miejsce, co widać po ich wzroście i bardzo długich pędach kwiatostanowych, a pień drzewa stanowi dla nich solidne oparcie. Obok nich usadowiły się orliki. Kosaćce są tylko dodatkiem do liliowców dla których przeznaczyłam ten cienisty zakątek. Wcześniej, gdy liliowce i irysy były niskie kwitł omieg kaukaski, którego żółte kwiaty rozświetlały cienisty zakątek.

Chaber białawy

 Przy wejściu na działkę, w otoczeniu innych bylin zakwitają chabry; niedawno przekwitła rosnąca obok bergenia.

Naparstnica [Digitalis]

Wygląd bylinowej rabaty możemy co sezon zmieniać dosadzając byliny dwuletnie i kwiaty jednoroczne.

Moją ulubioną rośliną dwuletnią jest naparstnica [Digitalis], która od wielu lat zaszczyca ogródek działkowy swoją obecnością. Zdarza się, że znika na rok lub dwa, by pojawić się znów w jakimś lekko ocienionym miejscu i przyciągać w czasie kwitnienia nie tylko nasz wzrok, ale i rzesze owadów.

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) - bylina rabatowa

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) jest byliną należącą do rodziny astrowatych (Asteraceae). Pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie w środowisku naturalnym porasta widne lasy i prerie. Może rosnąć na jednym miejscu przez wiele lat.

Jeżówka purpurowa charakteryzuje się długim okresem kwitnienia, po przekwitnięciu ozdobne są jej koszyczki kwiatostanowe. Kwiaty jeżówki purpurowej osadzone są na długich, sztywnych, prawie metrowej długości pędach wyrastających z rozety utworzonej z  szerokich , ciemnozielonych liści. W dolnej części pędu liście są większe, ząbkowane i osadzone na długich ogonkach, a ich blaszki liściowe są szorstkie. W górnej części pędu liście są węższe i mają krótsze ogonki liściowe. Koszyczki kwiatostanowe jeżówki mogą osiągnąć nawet 15 cm średnicy. Kwiatostan zbudowany z wypukłego dna kwiatostanowego ma kształt kolczastej główki przypominającej małego jeża. Główkę tworzą żółte kwiaty rurkowe. Na brzegach kwiatostanu znajdują się długie, purpurowe płatki kwiatowe, które w miarę dojrzewania odginają się do dołu.

jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea)

Jeżówka purpurowa została sprowadzona do Europy ze względu na duże, piękne kwiaty wabiące motyle i na jej  właściwości lecznicze. Od dawna była wykorzystywana przez Indian w leczeniu różnych dolegliwości. Współczesna medycyna także szeroko wykorzystuje zarówno kwiaty jak i korzenie z dojrzałych 4-letnich roślin. Obecnie zarejestrowanych jest w Europie ponad 200 różnych preparatów farmaceutycznych zawierających wyciąg z jeżówki purpurowej.

Jeżówka kwitnąca na biało z dużymi wypukłymi kwiatami rurkowymi

Roślina jest całkowicie mrozoodporna, rośnie zdrowo i mimo, że dorasta do 150 cm,  nie wymaga podpór, gdyż nie ma tendencji do wylegania. Jeżówka purpurowa także po zakończeniu kwitnienia może być ozdobą ogrodu. Jej wypukłe koszyczki kwiatostanowe zdobią ogród do późnej jesieni. Ścięte kwiatostany są wykorzystywane we florystyce do tworzenia  świeżych i suchych kompozycji.
Walory dekoracyjne i łatwość uprawy tej obcej, a tak dobrze zadomowionej u nas rośliny sprawiają, że staje się coraz popularniejsza. Można ją sadzić w grupach lub pojedynczo. Jeżówki purpurowe  przepięknie wyglądają na większej rabacie, ich kwiaty tworzą jakby różowy dywan. Te typowo letnie byliny nadają się do nasadzeń w ogrodach angielskich i rustykalnych. Na rabacie bylinowej dobrze prezentują się w zestawie z  floksami, astrami, nawłociami, z sadźcem o różowych baldachach, czy rozchodnikiem wysokim.

Jeżówka purpurowa najlepiej rośnie na wilgotnej, żyznej, zasobnej w próchnicę glebie. Podczas długotrwałych letnich susz rośliny należy podlewać; nie podlewane będą słabiej kwitły. Preferują stanowiska słoneczne, ale w lekkim cieniu też dobrze rosną. Wiosną i wczesnym latem rośliny należy zasilić nawozem do roślin kwitnących.

Do zabiegów jakie wykonujemy przy tej mało wymagającej roślinie należy usuwanie wiosną pozostałości zeszłorocznych pędów i liści. W okresie kwitnienia, które przypada na lipiec i sierpień usuwamy przekwitające kwiaty; taki zabieg  mobilizuje rośliny do tworzenia nowych pąków kwiatowych.

Wyhodowano nowe odmiany jeżówki, których kwiaty języczkowe mają kolor biały, żółty, kremowy, pomarańczowy, czerwony i purpurowy, a kolory kwiatów rurkowych są w kolorze zielonym, rdzawym, żółtym, czerwonym, pomarańczowym i purpurowym. Niektóre z tych odmian w niczym nie przypominają jeżówki purpurowej.

Od czterech lat uprawiam w ogródku działkowym jeżówkę purpurową. Mam kilka roślin w kolorze purpurowym i jedną w kolorze białym. Rośliny rosną w lekkim cieniu, na piaszczystej glebie wzbogaconej kompostem. W okresie suszy są podlewane. Kępy się ładnie rozrastają, a kwitnące jeżówki przyciągają do ogródka działkowego pszczoły i motyle.

Zachęcam do uprawy tej rośliny, gdyż ta niezawodna bylina, kwitnąca w pełni lata na słonecznej rabacie wygląda uroczo.

O jeżówce pisałam już w 2012 roku - sprawdź.

Kwiaty doniczkowe. Sępolia fiołkowa (Saintpaulia), fiołek afrykański

Sępolia fiołkowa (Saitpaulia) zwana fiołkiem afrykańskim należy do rodziny ostrojowatych (Gesneriaceae).
Rośliny tworzą rozetę wokół kwiatów. Mięsiste, owłosione, od spodu zielone lub lekko bordowe liście wyrastają ze skróconego pędu. Przy starannym pielęgnowaniu sępolie mogą kwitnąć przez cały rok, jednakże, najobficiej kwitną latem. Jest wiele odmian fiołków o kwiatach pojedynczych, półpełnych i pełnych.

Dawniej uprawione fiołki miały przeważnie szafirowoniebieskie kwiaty. Obecnie można kupić odmiany o kwiatach białych, różowych, karminowych, dwubarwnych i pasiastych.

Fiołki afrykańskie to moje ulubione rośliny, uprawiam je od dwudziestu lat,

Nie znam ich nazw gatunkowych, ale udaje mi się zawsze uzyskać listek, z którego wyrasta nowa, ładnie kwitnąca roślina. Zajmują prawie cały parapet okienny w kuchni, a pojedyncze egzemplarze powędrowały do salonu.

Szczepienie aronii na jarzębinie

W ubiegłym roku w ogródku działkowym odkryłam rosnącą w pobliżu aronii siewkę jarzębiny [ jarząbu pospolitego]. Posadziłam drzewko do doniczki, podlewałam, a jesienią  wysadziłam na stałe miejsce. Roślina osiągnęła prawie 0,5 metra wysokości. Bardzo chciałabym mieć taką owocującą jarzębinę, ale brak miejsca na to nie pozwala. Postanowiłam zaszczepić na niej aronię.Taki zabieg jest możliwy, bo aronia jest blisko spokrewniona z jarząbem. Pienna forma aronii może wyglądać ciekawie. Łatwiejszy będzie zbiór owoców, a pod drzewkiem będą mogły z powodzeniem rosnąć niskie rośliny.
Poczekam ze szczepieniem do następnej wiosny, bo drzewko jarzębiny musi mieć pień wyprowadzony na odpowiednią wysokość; od 1 do 1,5 metra. Gałązki do szczepienia zwane zrazami mam pod ręką. Samo
szczepienie jest proste. Wykonujemy je wiosną, gdy w roślinie ruszą już soki, a młoda kora łatwo odchodzi od drewna.

owocująca aronia

Ucinamy całą górną część jarzębiny na wybranej wysokości. Na przeciwległych stronach pnia zakładamy dwa, a jeżeli pień jest grubszy to więcej  zrazów  pobranych z krzewu aronii. Na zrazy ścinamy młode gałązki aronii o średnicy mniejszej niż  grubość ołówka. Gałązkę tniemy sekatorem tak, by odcinki miały 3-4 oczka.  Grubszy koniec zraza przycinamy po jak najdłuższym ukosie. Nacięcie wykonujemy ostrym nożem tak, aby płaszczyzna nacięcia była gładka, a brzegi nie były poszarpane. Na pniu jarzębu nacinamy korę od góry w dół. Przycięty zraz delikatnie  wsuwamy pod rozchyloną korę jarząbu.
Drewno jarzębiny i gałązki aronii muszą ściśle do siebie przylegać. Miejsce szczepienia obwiązujemy paskiem folii lub sznurkiem i możemy posmarować maścią ogrodniczą. Po kilku tygodniach, gdy gałązki się zrosną "bandaż" 

Drewko jarzębiny (w czerwonej ramce)

zdejmujemy. Wycinamy wszystkie boczne pędy, które wyrosły na jarzębinie, pozostawiamy tylko gałązki aronii. Rana po szczepieniu szybko się zagoi.
Gałązki aronii do szczepienia są łatwe do zdobycia, gdyż rosną na wielu działkach, ale z sadzonkami jarząbu może być kłopot. Myślę, że niektóre szkółki leśne posiadają kilkuletnie drzewka jarzębiny. Można też zakupić w internecie.
                                                                                                                          

Zimowe cięcie aronii

dojrzewające owoce aronii

W ogródku działkowym mam dwa ponad dwudziestoletnie krzewy aronii. O uprawie aronii pisałam  już wcześniej. Aronia osiągnęła trzy metry wysokości. Krzewy corocznie wspaniale owocują. Dwa tygodnie temu wycięłam kilka najstarszych gałęzi tuż przy ziemi, a część pędów młodych skróciłam o połowę, gdyż cieniowały borówkę.Takie zimowe cięcie jest dobrym sposobem na odmłodzenie krzewów, pobudzi wyrastanie nowych pędów. Wpłynie pozytywnie na doświetlenie wnętrza, a to będzie sprzyjało zakładaniu pąków kwiatowych i jeszcze lepszemu owocowaniu w przyszłym sezonie. Z owoców robię soki, dżemy i konfitury. Nadmiar rozdaję rodzinie. Zawsze trochę owoców pozostawiam na krzewach- zajadają się nimi ptaki.

Byliny Przyrotnik pospolity [Achilella vulgaris]

Przywrotnik pospolity [Achilella vulgaris] to  wieloletnia bylina należącą do rodziny różowatych [Rosaceae].
Jest rośliną zielarską znaną od dawna w całej Europie. Szczególnie stosowaną w dolegliwościach kobiecych. Przywrotnik ma pokrój krzewiasty. Osiąga wysokość 20-50 cm. Już wczesną wiosną ukazują się zielone liście. Są dość duże, niemalże okrągłe. Liczne zielonożółte kwiaty, zebrane w szczytowe wiechy pojawiają się od czerwca do września.

 Uprawa przywrotnika jest łatwa.Wystarczy zapewnić mu ziemię o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym i posadzić w świetlistym cieniu. Można go z powodzeniem rozmnażać z nasion, które po przemrożeniu kiełkują w temperaturze 15 stopni C albo przez podział rośliny matecznej.
Podziału dokonuje się wczesną wiosną, gdy gleba jest już rozmarznięta. Zwykle ten termin  przypada na drugą połowę marca, myślę, że w tym roku można to zrobić o wiele wcześniej. Silnie rozrośniętą karpę możemy podzielić na 3-4 lub więcej części w zależności od potrzeb. Musimy pamiętać, że intensywny podział ma wpływ na wzrost i kwitnienie roślin. Młoda sadzonka może w tym roku nie zakwitnąć. Rozdzielone sekatorem, nożem, szpadlem albo rozerwane rękoma fragmenty sadzimy na taką samą głębokość na jakiej rosły poprzednio. Ziemię musimy dokładnie ucisnąć i rośliny po posadzeniu obficie podlać.Taki sposób rozmnażania pozwala w krótkim czasie uzyskać kilka lub kilkanaście nowych roślin.
Przywrotniki mają tendencję do zajmowania coraz większych przestrzeni. Nadają się do nasadzeń grupowych, wypełniania wolnych miejsc na rabacie, obsadzania ścieżek, dobrze się prezentują nad oczkiem wodnym.
 Po przekwitnięciu rośliny należy nisko przyciąć, bardzo szybko odrosną i nadal będą zdobiły ogród.

W ogródku działkowym posadziłam przywrotnik nad mini oczkiem wodnym. Wyhodowany z małego fragmentu rośliny szybko się rozrósł i pięknie zakwitł. Ma już 2 lata i świetnie sobie radzi w tym miejscu.

Byliny nad oczkiem wodnym

 Byliny posadzone w ogródku działkowym, przy mini oczku wodnym stworzyły malowniczy zakątek. Każda  roślina o ładnych liściach lub kwiatach, odpowiednio wkomponowana dodaje uroku temu miejscu.
 
Tojeść rozesłana ma liście wybarwione na żółto, kwiaty również mają piękny jaskrawożółty kolor, a jej długie pędy mogą swobodnie spadać z krawędzi oczka do wody, bez żadnej szkody dla rośliny. Oprócz tojeści rozesłanej posadziłam także inne rośliny kwitnące na żółto, takie jak: niski liliowiec, dziurawiec ozdobny i rozchodnik. Dwubarwne liście funkii ładnie komponują się z rosnącymi w pobliżu trawami, które stanowią ozdobę mini oczka od wiosny do zimy. Przywrotnik doskonale sprawdza się jako roślina wypełniająca, podobnie jak pięciornik i kuklik kwitnące na pomarańczowo. 

tojeść rozesłana

kuklik [Geum coccineum]

pięciornik krzewiasty[Potentilla fruticosa]

kwitnąca tiarella

Po prawej stronie mini oczka wodnego, w lekkim cieniu azalii, rosną żurawki o bordowych liściach i ciemnoróżowych kwiatach i kwitnące na biało tiarelle. Po lewej stronie ładnie rozrosła się pysznogłówka, której zarówno liście jak i czerwone kwiaty pachną herbatą "Earl grey." Znalazło się także nad mini oczkiem wodnym miejsce dla wcześnie zakwitającej miodunki. Ta miododajna roślinka o pstrych liściach zakwita wczesną wiosną, jej kwiatki są dwubarwne: po rozkwitnięciu różowe, a w miarę dojrzewania stają się fioletowe. Obok niej posadziłam szałwię omszoną. Rośnie tu także karłowa kosodrzewina, a tuż za nią krzewuszka o ciemnoczerwonych kwiatach. Ten miły zakątek cieszy oczy urodą kwiatów i urzeka wonią żółtych azalii pontyjskich i białych bzów.

Zioła - Lawenda (Lavandula officinalis)

Lawenda przy altanie

Lawenda lekarska, wąskolistna (Lavandula officinalis) to wiecznie zielona krzewinka należąca do rodziny jasnotowatych (Laminaceae). Pochodzi z terenów basenu Morza Śródziemnego. W polskich warunkach dorasta dorasta zwykle do 30-70 cm wysokości. Sztywne jej pędy w górnej części są zielone, w dolnej zdrewniałe.Liście ma wąskie, lancetowate, o podwiniętych brzegach i pokryte podobnie jak łodygi słabym, srebrnoszarym kutnerem. Kwiaty są drobne, barwy liliowoniebieskiej, niebieskofioletowej, rzadko białej zebrane w nibyokółkach, w kwiatostany typu kłos. Lawenda kwitnie od czerwca do października. Cała roślina wydziela cudowny zapach, często utrwalany w różnych kosmetykach, ale najpiękniej pachną kwiatki. Jest rośliną miododajną. Jej zapach przyciąga pszczoły, motyle i inne owady.

 Lawenda wymaga stanowiska dobrze nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. Lubi glebę niezbyt żyzną, ciepłą i zasobną w wapń. Ta śródziemnomorska bylina doskonale rośnie także w donicy. Wymaga jedynie przepuszczalnej ziemi, a pojemnik powinien mieć otwory odpływowe. Pszczoły oblatujące lawendę produkują złocisty miód, o delikatnej woni i orzeźwiającym smaku.

Można ją rozmnażać z nasion, przez sadzonki zielne i podział roślin. Nasiona, aby zaczęły kiełkować muszą być poddane stratyfikacji (działaniu niskiej temperatury w połączeniu z dużą wilgotnością). Proces ten może zachodzić w warunkach polowych lub w naszej domowej lodówce. Jeżeli chcemy wysiać lawendę na początku marca, na rozsadniku to nasiona już od jesieni powinniśmy chłodzić w lodówce, gdyż lawenda kiełkuje bardzo wolno, a takie wychłodzenie nasion przyśpieszy ich wschody. Zazwyczaj nasiona lawendy  wysiewamy późną jesienią, ale przed mrozami (listopad) na rozsadniku, na głębokość 1-1,5 cm, w rozstawie 30cm. W następnym roku, kiedy roślinki wykształcą  3-4 okółki wysadzamy je na miejsce stałe. Dzielić starsze rośliny możemy zarówno wiosną jak i jesienią, podział korzeni to prosty i szybki sposób na uzyskanie nowej rośliny. Aby lawenda zachowała piękny wygląd  musimy ją przyciąć na początku lata. Przekwitnięte pędy ścinamy nad pierwszą od góry parą liści.roślina dosyć łatwo traci dolne liście, aby temu zapobiec ścinamy pędy jeszcze raz na wiosnę, gdy minie niebezpieczeństwo mocniejszych przymrozków. Skracamy je mniej więcej o 2/3 długości. Tniemy tylko pędy młode, zielone, gdyż zdrewniałe starsze nie wypuszczają bocznych pędów.

 Sadzonki zielne robi się późną wiosną wykorzystując niezdrewniałe pędy. Ukorzenia się je w torfie, mieszance torfu z piaskiem (1:1) lub perlicie. Ja ucinam 10 cm łodyżkę, obrywam kilka dolnych listków, wsadzam ją na głębokość kilku centymetrów do ziemi i podlewam. Przykrywam plastikową butelką (odcięte dno), aby miała ciepło, nie muszę wietrzyć roślinki, gdyż powietrze dochodzi przez szyjkę, stawiam w półcieniu i pamiętam o jej podlewaniu. Po 2-3 tygodniach ukorzeni się i zacznie rosnąć. Zazwyczaj na miejsce stałe wysadzam wiosną, a zimę młoda roślinka spędza zadołowana w inspekcie. Ukorzenianie zielonych pędów to naprawdę łatwy sposób rozmnażania lawendy.

Pierwszą lawendę posadziłam w ogródku działkowym kilkanaście lat temu. Rosła w zacisznym miejscu przy altanie. Jakże byłam wtedy dumna, że z zielonego pędu, który dostałam od siostry wyrosła tak piękna roślina. Obecnie mam kilka roślin na działce, w tym jedną lawendę kwitnącą na biało. Za azaliami rośnie sześć krzaczków i dwa młodsze po drugiej stronie ogródka. W inspekcie czeka na wiosnę lawenda francuska (Lavandula stoechas),o grubych kwiatostanach, ale nie wiem, czy doczeka, bo ten gatunek łatwo przemarza. Także w skrzynce na balkonie i w ogródku przy balkonowym rośnie lawenda. Tej w ogródku słońce i gleba bardzo służą, bo przepięknie kwitnie. Zapach lawendy odstrasza mrówki i ślimaki, a tych żyjątek w ogrodzie jest mnóstwo.

W sierpniu zbiera się jej kwiaty, w początkowym okresie rozwijania pączków.Wysuszone wkładamy do woreczków, saszetek, może być nawet gęsto podziurkowana koperta i rozkładamy w szafach. Odstraszają mole i nadają bieliźnie przyjemny zapach. 

Lawenda oprócz walorów dekoracyjnych ma również walory lecznicze. Jest także ceniona w kuchni.

Zioła - Tymianek (Thymus vulgaris)

Macierzanka tymianek (Thymus vulgaris) należy do rodziny jasnotowatych. Ta zimozielona, silnie rozrastająca się  krzewinka, zwana potocznie tymiankiem pięknie prezentuje się w zimowym ogrodzie. Starsze okazy nie wymagają okrycia na zimę, ale młodsze należy zabezpieczyć. W sprzedaży oferowanych jest kilka gatunków tymianku  różniących się znacznie między sobą. Jedne mają mocny cytrynowy zapach, inne zaś ozdobne liście. Tymianek zbieramy jako całe ziele z drobnymi listkami. Do potraw używamy rozdrobionych liści otartych ze zdrewniałych łodyżek.Ta krzewinka podobnie jak inne zioła wymaga stanowisk ciepłych i słonecznych, osłoniętych od wiatru. Dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, lekko wapiennych i w miarę żyznych. Nadaje się także do uprawy doniczkowej. Można go rozmnażać przez wysiew nasion lub odkłady ze starszych roślin.
W moim ogródku działkowym  rośnie na glebie piaszczystej i bardzo suchej. Uprawiam go od wielu lat. Lubię to ziółko nie tylko dlatego, że jest urokliwą rośliną, ale także za silny aromat jaki wydziela. W ubiegłym roku zadomowiły się pod nim mrówki, usypały sobie w samym środku rośliny kopczyk. Opuściły to miejsce, gdy wetknęłam w kopczyk gałązki mięty -mrówki nie znoszą jej zapachu. Starzejący się tymianek odmładzam w ten sposób: przyginam wiosną do ziemi kilka ulistnionych łodyżek, przysypuję lepszą ziemią (końce łodyżek muszą wystawać) i podlewam w miarę potrzeby. Po jakimś czasie łodyżki się ukorzenią i roślina zacznie się rozrastać.Jesienią odcinam część kępy i wsadzam do doniczki, by móc w zimie korzystać ze świeżego ziela. Korzystam także z suszonego tymianku, ale w tym roku nie mogłam go ściąć do suszenia, bo było go mało. Wiosna ubiegłego roku podzieliłam kępę, by obdarować znajomych, a potem mrówki znacznie ją uszkodziły.

Zioła - Czosnek wonny (Allium ramosum)

Czosnek wonny (Allium ramosum) należy do rodziny czosnkowatych (Aliaceae). Jest wieloletnią byliną. Na jednym miejscu może rosnąć kilkanaście lat. Kwitnie od lipca do sierpnia. Latem przybiera bardzo ozdobną postać odznaczając się wysoko osadzonymi kwiatostanami. Baldachowate kwiatostany złożone są z licznych, białych kwiatów. Dorasta do 50 cm wysokości. W okresie kwitnienia ładnie zdobi  bylinową rabatę. Jego płaskie liście, o szerokości 2-4 mm posiadają delikatny zapach. Używa się ich do zup, sałatek, past serowych, żeberek i sufletów. Liście czosnku zawierają witaminę C i substancje hamujące rozwój czynników chorobotwórczych. Czosnek wonny rozmnaża się z nasion. Rozsadę sadzi się do gruntu . Dobrze rośnie na ziemi piaszczysto gliniastej. Stanowisko powinno być cieple, słoneczne lub lekko ocienione. W okresie upałów wymaga podlewania. Można uprawiać go w skrzynkach na balkonie i zbierać świeże liście. Ścina się je przez cały okres wegetacji podobnie jak szczypior. Jeżeli jesienią wykopiemy kilka kępek i wsadzimy do doniczki to także zimą będziemy mogli korzystać z liści.
Posiałam czosnek wonny w ogródku działkowym cztery lata temu. Kilka nasion wykiełkowało, ale przez następne dwa lata bardzo powoli się rozrastał. Wypuścił po 2 liście i na tym koniec. W ubiegłym roku zdziwiłam się, gdy na działce ujrzałam nieznane mi wcześniej białe kwiaty.

Czosnek zrobił mi niespodziankę. Podsypany kompostem i podlewany w okresie suszy ładnie się rozrósł i wreszcie zakwitł. Jego liście wykorzystuje w kuchni, doskonale podnoszą smak potraw.

Bodziszek (Geranium)

Bodziszki (Geranium)  stanowią bardzo dużą grupę roślin o wszechstronnym zastosowaniu. Nazwa Geranium pochodzi od greckiego słowa "geranos"- żuraw i nawiązuje do owoców bodziszka, które są ostro zakończone i przypominają wzniesiony dziób tego ptaka. Wiele gatunków bodziszka tworzy charakterystyczne korzenie, inne posiadają ekspansywne rozłogi i dzięki temu są doskonałymi roślinami zadarniającymi. W ostatnich latach wyhodowano gerania o kolorowych liściach purpurowo-zielonych i zielonych z jasnymi smugami. Jesienią liście niektórych bodziszków przebarwiają się na czerwono i purpurowo. Jak widać, są ładne nie tylko z kwiatów, ale również z liści, które mogą mieć różne kształty. Są roślinami uniwersalnymi, gdyż nadają się na różne stanowiska - na słońce, do cienia, półcienia, na miejsca wilgotne, suche, jako rośliny rabatowe, zadarniające, a nawet na skałę. Są wśród nich rośliny wysokie, dorastające do 100 cm i bardzo niskie, o pokroju płożącym. Zasada przy sadzeniu bodziszków jest taka: im mniejsze i mniej ekspansywne tym więcej potrzebują słońca, te które szybko pokrywają glebę mogą rosnąć zarówno w cieniu, jak i w miejscach słonecznych. Na najbardziej cieniste miejsca pod drzewami, gdzie nic już nie chce rosnąć najlepszy jest bodziszek korzeniasty, który utworzy szczelny dywan, a w maju pokryje się obficie karminoworóżowymi kwiatkami.
Jest tak dużo odmian geranium, że każdy znajdzie odpowiednie rośliny do swojego ogrodu. Bodziszki rozmnaża się przez podział starszych, rozrośniętych egzemplarzy wiosną lub wczesną jesienią. Takiego podziału możemy dokonywać co 2-3 lata. Gatunki o głębokim, palowym systemie korzeniowym rozmnażamy przez sadzonki korzeniowe, umieszczane pionowo w ziemi. Możemy też wysiewać zebrane nasiona w czerwcu-lipcu. Jeżeli wybrane rośliny posadzimy na odpowiednim stanowisku będziemy się cieszyć nie tylko ich urodą, ale  także napawać zapachem- pachną także liście.

W ogródku działkowym mam bodziszka, który rośnie pod jabłonią w sąsiedztwie funkii, bergenii, chabrów i dąbrówki rozłogowej. Pięknie rośnie, nie choruje, ale słabo kwitnie.To skąpe kwitnienia  spowodowane jest pewnie tym, że roślina jest na tym samym miejscu od 10 lat i podłoże jest wyjałowione. Powinna rosnąć na miejscu bardziej wilgotnym i słonecznym. Jesienią znacznie zmniejszyłam kępę, a roślinę zasiliłam dojrzałym kompostem. Może w tym roku będzie obficiej kwitła.

Byliny - Jasnota plamista (Lamium maculatum)

Jasnota plamista (Lamium maculatum) to wieloletnia bylina należąca do rodziny jasnowatych. Roślina dorasta do 30 cm wysokości. Ma pachnące ząbkowane liście pokryte delikatnymi włoskami. Na górnej powierzchni liści występują  białe plamy. W zależności od odmiany plamy obejmują prawie cały liść, jego środek lub są  nieregularne.Roślina jest ozdobna nie tylko z liści, ale także z kwiatów. Mają one kolor różowy,  purpurowy lub biały i ukazują się na roślinie od kwietnia do października.Chętnie są oblatywane przez pszczoły motyle i inne owady. Jasnota plamista rozmnaża się wegetatywnie za pomocą kłączy i podziemnych rozłóg. Jest łatwa w uprawie. Nie ma dużych wymagań glebowych. Rośnie na każdym stanowisku.

Jasnota plamista  uprawiana jest jako roślina ozdobna. Jest doskonałą rośliną okrywową. na miejsca nasłonecznione, połcieniste i cieniste. Jednak w miejscach zacienionych, pod drzewami słabo kwitnie. Nadaje się również do obsadzania skrzynek donic i wiszących koszy.

Mam w ogródku działkowym jasnotę plamistą od kilku lat. Rośnie pod aronią, ale także w miejscach nie zacienionych. Kiedy zakwita przyciąga do ogrodu pszczoły i motyle. Zauważyłam młode roślinki w kilku miejscach działki oddalonych znacznie od siebie. Nasionka pewnie przenoszone są z wiatrem.Jeżeli roślina się zbytnio rozrasta, przywołuję ją do porządku szpadlem.

Stokrotka (Bellis perrenis)

Stokrotka trwała (Bellis perrenis) należy do rodziny astrowatych. Rośliny nadają się do obsadzania rabat,  tworzenia obwódek, ładnie wyglądają posadzone w skrzynkach lub donicach. Można je także ścinać do małych bukiecików.
Stokrotki w moim ogródku działkowym rosną od wielu lat. Przetrwały tylko te kwitnące na biało, natomiast kwitnące w odcieniach czerwieni zniknęły.Obecnie pojawiły się w sklepach ogrodniczych nowe  odmiany o większych, ładniejszych kwiatach.
Stokrotki można rozmnażać przez  dzielenie kępy w sierpniu lub wysiew nasion w czerwcu.Gdy siewki będą miały 3-4 liście trzeba je przepikować w rozstawie 5x5 cm. We wrześniu przesadzamy je na rabaty, albo na zapasowy zagon, a na miejsce stałe posadzimy w kwietniu następnego roku. Możemy przesadzać nawet kwitnące roślinki, bo to im nie zaszkodzi. Stokrotki kwitną  od marca do czerwca, kwitnienie powtarzają jesienią. Wymagają gleby żyznej, dość wilgotnej, a stanowiska słonecznego lub lekko zacienionego. Miło jest wiosną ujrzeć na działce te kwitnące na biało kwiatuszki.

Głowienka wielkokwiatowa (Prunella grandiflora)

Głowienka wielkokwiatowa (Prunella grandiflora) to wieloletnia bylina o płożących pędach i wzniesionych kwiatach należąca do rodziny jasnowatych (Lamiaceae). Nad ciemnozielonymi liśćmi wyrastają kwiatostany złożone z drobnych kwiatów o barwie białej, różowej lub fioletowej. Roślina dorasta do 20 cm wysokości.Kwitnie długo, bo od czerwca do września. Obcinanie przekwitłych kwiatostanów znacznie wydłuży okres kwitnienia Najlepsze dla niej jest stanowisko słoneczne, ale może rosnąć także w półcieniu, a do dobrego wzrostu potrzebuje ziemi przepuszczalnej,średnio wilgotnej o odczynie obojętnym.Posadzona na ubogiej, piaszczystej, suchej glebie słabo się rozrasta.
Właśnie na takim stanowisku rośnie od lat w moim ogródku działkowym i  nie mam z nią żadnych problemów. Ta łatwa w uprawie, częściowo zimozielona roślina pozostawiona bez opieki może przetrwać wiele sezonów.
Głowienka tworzy z rozet liściowych rozłożystą okrywę gruntu, więc można ją stosować na murki skalne, skalniaki, do nasadzeń wzdłuż ścieżek. Posadzona na rabacie tworzy barwne plamy wśród kwiatów.
Głowienka w moim ogródku posadzona została w cieniu jabłoni, w sąsiedztwie bergenii. Ładnie prezentują się jej fioletowe kwiaty na tle dużych liści bergenii.

Rojniki (Sempervivum)

Rojniki (Sempervivum)  należą do gruboszowatych (Craslaceae). Podobnie jak rozchodniki są sukulentami  liściowymi. Najlepiej czują się na glebach suchych i jałowych, na stanowiskach słonecznych, ale mają mniejsze wymagania w stosunku do podłoża niż rozchodniki.
Można je łatwo rozmnożyć przez podział lub wysiew nasion. Po wysianiu, nasion  nie  musimy przykrywać.Mięsiste liście rojników tworzą przyziemne rozetki. Ponad rozetki liściowe wyrastają słabo ulistnione łodygi, które zakończone są baldachami drobnych kwiatków.Kwiatki mogą być koloru różowego, czerwonego, lila lub fioletowego. Po zakończeniu kwitnienia rozety zanikają, a na ich miejsce wyrastają nowe. Rojniki mogą być także ozdobne z liści
Rośliny doskonale wypełniają szczeliny muru mogą być sadzone także na dachach. Słoneczne stanowisko jest niezbędne do utrzymania ich zwartego pokroju i utrzymania wybarwienia liści. Odmian rojników i ich mieszańców jest bardzo dużo (ponad 1000). Jest w czym wybierać.
W ogródku działkowym posiadam kilka odmian tych bylin. Ładnie wyglądają posadzone obok szałwii omszonej.