Byliny dwuletnie - Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea)

Naparstnica purpurowa

Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea) to roślina dwuletnia o sztywnej, wyprostowanej sylwetce. Rośnie dziko w niektórych widnych lasach i zaroślach.
W ogrodach ta  pełna uroku roślina kwitnąca na różowo lub biało jest rzadko widywana, a przecież należy do roślin zdrowych i mało wymagających. Kwitnie w czerwcu i lipcu.
Jest rośliną trującą.
Ma zastosowanie w medycynie do produkcji leku nasercowego o tak silnym działaniu, że w żadnym wypadku nie wolno go stosować bez porozumienia się z lekarzem.

Naparstnica purpurowa "Alba"

Nie pamiętam jak znalazła się w moim ogródku działkowym... być może nasionko przyfrunęło z wiatrem i zakiełkowało. O jej potomstwo nie muszę się martwić, jeśli pozwolę, by na którejś z kwitnących roślin dojrzały nasionka. Pozostawiam jeden taki pęd i wiem, że wiosną znów ujrzę pięknie wyrośnięte rozety liściowe. Część z nich pozostawiam na miejscu, część przesadzam na nowe miejsce lub rozdaję znajomym, a nadmiar likwiduję.
Na wiosnę z rozety liściowej wyrasta długi pęd kwiatowy. Na nim stopniowo od dołu rozwijają się pojedyncze, dzwonkowate kwiaty o kształcie naparstka.  Kwiaty chętnie zapylane są przez owady. W zapylonych kwiatach zawiązują się nasiona, a gdy dojrzeją cała roślina zamiera. Można przyciąć pęd zaraz po kwitnieniu, co sprawi, że przedłużymy jej życie o rok.
Naparstnica purpurowa lubi rosnąć w lekkim cieniu, w przeciętnej glebie ogrodowej, jeśli ziemia jest wystarczająco wilgotna może rosnąć także w miejscu nasłonecznionym. Potrafi wysiać się w każdym zakątku ogrodu i tak pięknie wyglądać w towarzystwie innych roślin, że możemy tylko patrzeć i podziwiać.

Byliny wiosenne -Sasanki (Pulsatilla)

Sasanka (Pulsatilla) należąca do rodziny jaskrowatych w naturze występuje w około 60 gatunkach. W ogrodach uprawiana jest odmiana sasanki, która różni się od dziko rosnącej większymi kwiatami.

Sasanka ogrodowa

Ta popularna bylina należy do roślin, które nie znoszą przesadzania, ale można ją rozmnożyć z nasion. Nasiona zbieramy w czerwcu, gdy łatwo odchodzą od puszystych nasienników, w lipcu wysiewamy do spulchnionej gleby. Młode roślinki okrywamy na zimę. Można też nasiona wysiać przed zimą, wtedy wzejdą w maju i czerwcu. Sasanki czasami wysiewają się samoistnie.
Kilka lat temu w ogródku działkowym rosły sasanki o fioletowych kwiatach... niestety ich żywot był krótki, gdyż nasz piesek traktował ich omszone łodygi i listki jak przysmak - zjadał je z apetytem.

Sasanka

Najczęściej spotykamy sasanki o kwiatach fioletowych, ale te skromne wiosenne kwiaty kwitną w rozmaitych kolorach, mogą także tworzyć przeróżne formy pąków i ulistnienia. Młode kępy sasanek mogą mieć po kilka kwiatów. Starsze, dobrze rozrośnięte są w stanie wydać ponad sto kwiatów w jednym sezonie. Po przekwitnięciu  sasanki nadal są ozdobą ogrodu. Ozdobne są nie tylko ich gęsto owłosione liście i łodygi, ale także puszyste nasienniki, a  włoski nadają całej roślinie srebrzysty odcień.
Dobrze rosną na suchych, przeciętnych glebach o odczynie obojętnym lub zasadowym. Stanowisko powinno być nasłonecznione chociaż przez kilka godzin dziennie.

Sasanki to jedne z pierwszych wiosennych, najmniej wrażliwych  na mrozy kwiatków zakwitających w moim ogródku działkowym. Już w marcu budzą się z zimowego uśpienia. Omszone, rozkwitające pąki są doskonale widoczne, gdyż liście wyrastają nieco później.Ta piękna bylina może rosnąć na rabacie wśród wiosennych roślin cebulowych, na dużym skalniaku lub przy ogrodzeniu.

Sasanki dobrze się ze sobą krzyżują.Czasem wystarczy zapylić ze sobą kilka  różnych kwiatów, by po kilku latach otrzymać niezwykłe rośliny o przeróżnych kolorach i formach. Należy uzbroić się w cierpliwość i próbować, a nuż szczęście dopisze, wysiłek niewielki, ale jaka byłaby radość ze stworzenia nowej odmiany.

Przegorzan pospolity (Echinops ritro)

Przegorzan w początkowej fazie kwitnienia.

Przegorzan pospolity (Echinops ritro) należy do rodziny astrowatych (Aasteraceae). Jest wysoką byliną dorastającą do 100 cm. Sztywne pędy przegorzanu oraz  spodnia strona zielonych z wierzchu liści pokryta jest białym filcem. Kuliste, kłujące kwiatostany o średnicy 2-4 cm wybarwiają się na kolor niebieskawo-stalowy.
Jeżeli przegorzan będzie rozmnażany z nasion to może się zdarzyć tak, że nie wszystkie sadzonki powtórzą cechy rośliny matecznej. Zamiast okazałych szafirowo-niebieskich, otrzymamy główki o poszarzałej  barwie i mniej zwarte.
Ja w ogródku działkowym uzyskane z nasion brzydkie okazy usunęłam, a przegorzan rozmnażam z sadzonek. Odcinam późną jesienią kilkucentymetrowe kawałki korzeni  i sadzę pionowo do doniczek, wiosną wypuszczą listki, a na rabacie znajdą się dopiero jesienią.
Przegorzan wymaga stanowiska słonecznego, a ziemia powinna być przepuszczalna, raczej sucha o lekko zasadowym odczynie, urośnie też na piaszczystej, żwirowej, ubogiej glebie. Kwitnienie przypada na lipiec wrzesień.
Ta miododajna roślina bardzo chętnie oblatywana jest przez owady. Szczególnie upodobały ją sobie trzmiele.
Przegorzan nadaje się do sadzenia na rabatach z wysokimi roślinami, a także do ogrodów naturalistycznych. Ja wykorzystuję go jako komponent do suchych bukietów.

Dzwonek karpacki (Campanula glomerata)

Dzwonek karpacki

Dzwonek skupiony (Campanula glomerata) jest byliną nadającą się na duże rabaty i do ogródków skalnych, świetnie też pasuje do ogrodów naturalistycznych .Jednak po przekwitnięciu robi się brzydki i dlatego należy go sadzić obok roślin , które ukryją te niedoskonałości. Dobrze wygląda w towarzystwie tawułek, paproci, funkii, złocieni lub naparstnicy.
W moim ogródku działkowym "kursuje" między krzewem hortensji, róży lub jeżyny. Każdego lata z innego miejsca wychylają się jego kwitnące na fioletowo ulistnione łodygi. Za to go lubię i pozwalam na wędrówki po ogrodzie.
Jego efektowne kwiaty ukazują się od czerwca do lipca. Dzwonek skupiony dorasta do 40 cm. Rozmnaża się przez rozłogi. Jest łatwy w uprawie.Dobrze rośnie w przeciętnych warunkach ogrodowych.

Byliny jesieni - Odętka wirginijska (Physostegia virginiana)

Odętka wirginijska "Alba"

Odętka wirginijska (Physostegia virginiana) należy do bylin kwitnących jesienią. Mam w ogródku działkowym odmianę "Alba"kwitnącą na biało. Odętka ma sztywne, wyprostowane pędy, liście ciemnozielone, błyszczące i ostro zakończone. Roślina dorasta do 80-100 cm. Jej kwiaty rozmieszczone w czterech rzędach wzdłuż osi kwiatostanu tworzą długie grona. Odętka dobrze rośnie w pełnym słońcu lub lekkim półcieniu. Odpowiada jej gleba piaszczysto-gliniasta. Roślina bez naszej pomocy potrafi oczyścić się z przekwitających kwiatów i zawsze wygląda świeżo. Na rabacie należy zapewnić jej sporo miejsca, gdyż jest ekspansywna, ale nie "rozłazi" się po ogrodzie. Ja nie mam z nią większych problemów, może dlatego, że rośnie na glebie piaszczystej i suchej nie rozrasta się zbyt mocno. Ponieważ jest na tym samym miejscu już od kilku lat,  postanowiłam przesadzić ją wiosną na inną rabatę. Łatwo się ją rozmnaża przez dzielenie kęp od kwietnia do czerwca. Odetkę wirginijską można wykorzystać do tworzenia biało-zielonych kompozycji. Kolor biały w ostatnich latach zyskuje na popularności, a sprzyja temu coraz bogatsza oferta roślin rabatowych i balkonowych o białych kwiatach. Ta ciekawa roślina, kwitnąca od lipca do września doskonale nadaje się do tego typu nasadzeń.

Byliny cebulowe - cebulica syberyjska (Scilla sibirica)

Cebulica syberyjska

Cebulica syberyjska (Scilla sibirica) należąca do rodziny liliowatych (Liliaceae) jest najniższą z bylin cebulowych. Osiąga wysokość 10-15 cm. Ma kwiaty podobne do dzwonków lecz o płatkach nie zrośniętych. Na pędzie kwiatostanowym znajduje się 3-5 kwiatów o czystej, jasnoniebieskiej barwie.Są też cebulice o białych kwiatach. Odmiana cebulicy syberyjskiej o dużych niebieskich kwiatach zakwita w kwietniu. Cebulica dwulistna (Scilia bifolia), wcześniej, bo już w drugiej połowie marca.
Te małe roślinki wymagają gleby żyznej i półcienistego stanowiska. Możemy rozmnażać cebulice posadzone w poprzednich latach. Na przełomie czerwca i lipca wykopujemy cebule i oddzielamy cebulki przybyszowe od cebuli matecznej. Do chwili sadzenia przechowujemy je np. w lekko wilgotnym miale torfowym, a sadzimy na przełomie września i października. Cebulica syberyjska na jednym miejscu może pozostawać kilka lat Ta roślina nadaje się wyłącznie na rabatę wiosenną. Ładnie komponuje się z narcyzami, pierwiosnkami i śnieżycami.
Posadziłam cebulicę syberyjską parę lat temu w ogródku działkowym, była to jedna cebulka, a  wiosną ubiegłego roku mogłam podziwiać kwitnący na niebiesko dywanik

Byliny jesieni - Gailardia (Gaillardia)

Gailardia

Gailardia (Gaillardia) zwana też dzianwą jest byliną, ale są też odmiany jednoroczne i dwuletnie.
Chociaż kwiaty gailardii nie cieszą się taką sympatią jak inne kwiaty jesienne to mają swoje zalety - długi okres kwitnienia - od lipca do października, jesienne zestawienie barw ( purpurowa lub brązowa z ciemnożółtą, rzadko spotykane u roślin), długa trwałość po ścięciu.

W ogródku działkowym posiadam gailardię o kwiatach bordowych z żółtym obrzeżeniem.Ta wysoka do 90 cm roślina od wielu lat jest ozdobą rabaty. Jej  liście i pędy są drobno owłosione. Kwitnące pędy mają tendencję do pokładania, wymagają wtedy przywiązania do palika.Ścinam przekwitłe kwiaty, dzięki temu roślina pobudzona zostaje do wytwarzania nowych pąków kwiatowych
Rozmnażam ją wiosną przez podział kępy. Można też wysiać nasiona w kwietniu lub maju, przy temperaturze 15 stopni wzejdą po 2-3 tygodniach. Po wschodach siewki pikuje się do doniczek.Gailardia wymaga stanowiska słonecznego.
Dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, zasobnych w składniki mineralne.Na rabacie dobrze komponuje się z innymi roślinami.

 W ogródku działkowym mojej siostry i szwagra wyrosła gailardia o niezwykłym wyglądzie.Ten genetycznie zmodyfikowany  kwiat zamiast cienkiej łodygi ma szeroki liść, szerszy niż liść tulipana,  a na nim osadzonych jest kilka zrośniętych kwiatów gailardii.  Wygląda to niesamowicie. Cecha ta na tej wieloletniej bylinie jaką jest gailardia nie powtórzyła  się w roku następnym.