Dzwonek karpacki (Campanula glomerata)

Dzwonek karpacki
Dzwonek skupiony (Campanula glomerata) jest byliną nadającą się na duże rabaty i do ogródków skalnych, świetnie też pasuje do ogrodów naturalistycznych .Jednak po przekwitnięciu robi się brzydki i dlatego należy go sadzić obok roślin , które ukryją te niedoskonałości. Dobrze wygląda w towarzystwie tawułek, paproci, funkii, złocieni lub naparstnicy.
W moim ogródku działkowym "kursuje" między krzewem hortensji, róży lub jeżyny. Każdego lata z innego miejsca wychylają się jego kwitnące na fioletowo ulistnione łodygi. Za to go lubię i pozwalam na wędrówki po ogrodzie.
Jego efektowne kwiaty ukazują się od czerwca do lipca. Dzwonek skupiony dorasta do 40 cm. Rozmnaża się przez rozłogi. Jest łatwy w uprawie.Dobrze rośnie w przeciętnych warunkach ogrodowych.



Byliny jesieni - Odętka wirginijska (Physostegia virginiana)

Odętka wirginijska "Alba"
Odętka wirginijska (Physostegia virginiana) należy do bylin kwitnących jesienią. Mam w ogródku działkowym odmianę "Alba"kwitnącą na biało. Odętka ma sztywne, wyprostowane pędy, liście ciemnozielone, błyszczące i ostro zakończone. Roślina dorasta do 80-100 cm. Jej kwiaty rozmieszczone w czterech rzędach wzdłuż osi kwiatostanu tworzą długie grona. Odętka dobrze rośnie w pełnym słońcu lub lekkim półcieniu. Odpowiada jej gleba piaszczysto-gliniasta. Roślina bez naszej pomocy potrafi oczyścić się z przekwitających kwiatów i zawsze wygląda świeżo. Na rabacie należy zapewnić jej sporo miejsca, gdyż jest ekspansywna, ale nie "rozłazi" się po ogrodzie. Ja nie mam z nią większych problemów, może dlatego, że rośnie na glebie piaszczystej i suchej nie rozrasta się zbyt mocno. Ponieważ jest na tym samym miejscu już od kilku lat,  postanowiłam przesadzić ją wiosną na inną rabatę. Łatwo się ją rozmnaża przez dzielenie kęp od kwietnia do czerwca. Odetkę wirginijską można wykorzystać do tworzenia biało-zielonych kompozycji. Kolor biały w ostatnich latach zyskuje na popularności, a sprzyja temu coraz bogatsza oferta roślin rabatowych i balkonowych o białych kwiatach. Ta ciekawa roślina, kwitnąca od lipca do września doskonale nadaje się do tego typu nasadzeń.

Byliny cebulowe - cebulica syberyjska (Scilla sibirica)

Cebulica syberyjska
Cebulica syberyjska (Scilla sibirica) należąca do rodziny liliowatych (Liliaceae) jest najniższą z bylin cebulowych. Osiąga wysokość 10-15 cm. Ma kwiaty podobne do dzwonków lecz o płatkach nie zrośniętych. Na pędzie kwiatostanowym znajduje się 3-5 kwiatów o czystej, jasnoniebieskiej barwie.Są też cebulice o białych kwiatach. Odmiana cebulicy syberyjskiej o dużych niebieskich kwiatach zakwita w kwietniu. Cebulica dwulistna (Scilia bifolia), wcześniej, bo już w drugiej połowie marca.
Te małe roślinki wymagają gleby żyznej i półcienistego stanowiska. Możemy rozmnażać cebulice posadzone w poprzednich latach. Na przełomie czerwca i lipca wykopujemy cebule i oddzielamy cebulki przybyszowe od cebuli matecznej. Do chwili sadzenia przechowujemy je np. w lekko wilgotnym miale torfowym, a sadzimy na przełomie września i października. Cebulica syberyjska na jednym miejscu może pozostawać kilka lat Ta roślina nadaje się wyłącznie na rabatę wiosenną. Ładnie komponuje się z narcyzami, pierwiosnkami i śnieżycami.
Posadziłam cebulicę syberyjską parę lat temu w ogródku działkowym, była to jedna cebulka, a  wiosną ubiegłego roku mogłam podziwiać kwitnący na niebiesko dywanik

Byliny jesieni - Gailardia (Gaillardia)


Gailardia
Gailardia (Gaillardia) zwana też dzianwą jest byliną, ale są też odmiany jednoroczne i dwuletnie.
Chociaż kwiaty gailardii nie cieszą się taką sympatią jak inne kwiaty jesienne to mają swoje zalety - długi okres kwitnienia - od lipca do października, jesienne zestawienie barw ( purpurowa lub brązowa z ciemnożółtą, rzadko spotykane u roślin), długa trwałość po ścięciu.

W ogródku działkowym posiadam gailardię o kwiatach bordowych z żółtym obrzeżeniem.Ta wysoka do 90 cm roślina od wielu lat jest ozdobą rabaty. Jej  liście i pędy są drobno owłosione. Kwitnące pędy mają tendencję do pokładania, wymagają wtedy przywiązania do palika.Ścinam przekwitłe kwiaty, dzięki temu roślina pobudzona zostaje do wytwarzania nowych pąków kwiatowych
Rozmnażam ją wiosną przez podział kępy. Można też wysiać nasiona w kwietniu lub maju, przy temperaturze 15 stopni wzejdą po 2-3 tygodniach. Po wschodach siewki pikuje się do doniczek.Gailardia wymaga stanowiska słonecznego.
Dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, zasobnych w składniki mineralne.Na rabacie dobrze komponuje się z innymi roślinami.

 W ogródku działkowym mojej siostry i szwagra wyrosła gailardia o niezwykłym wyglądzie.Ten genetycznie zmodyfikowany  kwiat zamiast cienkiej łodygi ma szeroki liść, szerszy niż liść tulipana,  a na nim osadzonych jest kilka zrośniętych kwiatów gailardii.  Wygląda to niesamowicie. Cecha ta na tej wieloletniej bylinie jaką jest gailardia nie powtórzyła  się w roku następnym.

Byliny do suchych bukietów i kompozycji

Moją pasją jest nie tylko uprawa roślin, ale także układanie bukietów z zasuszonych kwiatów z mojej działki.

Posadziłam w ogródku działkowym byliny, których kwiatostany dobrze się zasuszają i mogą być wykorzystane do tego celu.


Od kilkudziesięciu lat rośnie w nim (na tym samym miejscu) gipsówka wytworna o drobniutkich, białych kwiatkach. Latem roślina mocno się rozrasta dostarczając wielu ukwieconych pędów, które wykorzystuję jako dodatek do bukietów, a przy tym nawet w trakcie suszenia wydziela dość mocny, słodkawy zapach. Gipsówka nadaje bukietom lekkości i romantycznego charakteru. Ubiegłej jesieni chcąc nieco zmienić wygląd rabaty przesadziłam ją o 2 metry dalej, przycięłam dość mocno korzenie i zobaczę wiosną jak sobie poradzi.

Mam też na działce przegorzan. Jego szaroniebieskie, kuliste kwiatostany są chętnie odwiedzane przez owady. Także owocostany mikołajka płaskolistnego mają niebieskawe główki i nadają się do suszenia. Obie te rośliny są łatwe w uprawie i dobrze rosną na piaszczystej, suchej glebie.

Bardzo dekoracyjną rośliną jest pysznogłówka ogrodowa, która wykorzystywana jest także w ziołolecznictwie, w kosmetyce, w gospodarstwie domowym - w kuchni i do dekoracji wnętrz Zasuszona jest wspaniałym akcentem w suchych kompozycjach kwiatowych, gdyż nie traci koloru. Ta miododajna, pachnąca roślina może mieć barwę różową, czerwoną, niebieską lub szkarłatną .Ja wolę odmianę o mocnej, czerwonej barwie. Niestety pysznogłówka posadzona w dobrych warunkach jest rośliną ekspansywną.
Zasuszam także kwitnące pędy ziół: szałwii lekarskiej, lawendy i hyzopu.

Także ostróżka mająca różne odcienie barwy niebieskiej jest łatwa do zasuszania. Na działce co roku rozsiewa się ostróżeczka.polna. Jej szafirowe drobne kwiatki  z charakterystyczną ostrogą ładnie się prezentują w suchym bukiecie. Tego lata kwitła też na biało i na różowo.

Żółte kwiaty krwawnika wiązówkowego również pięknie się zasuszają. Przez wiele lat rósł w o gródku za balkonem i corocznie zakwitały jego dość duże baldachy, a w tym roku przegrał walkę z konkurującą z nim pokrzywą. Niestety rozłogi podziemne pokrzywy powrastały w korzenie krwawnika i trudno je było stamtąd usunąć.Udało mi się uzyskać z niego sadzonkę, może się tak pięknie rozrośnie jak roślina mateczna.

Do bylin kwitnących na żółto należy słoneczniczek szorstki. Jego kwiaty dobrze się zasuszają; po zasuszeniu wyglądają jak żywe.

Zółtą barwę kwiatów ma także chaber wielkogłówkowy. Ta silnie rosnąca roślina doskonale znosi okresy suszy. Po przekwitnięciu należy ją ściąć, bo inaczej zbrunatnieje od podstawy. Zarówno dobrze wyglądają po zasuszeniu jej kwitnące, podobne do ostów duże kwiatostany, jak i pąki kwiatowe. Zewnętrzną okrywę koszyczka kwiatowego tworzą pergaminowe łuski w kolorze srebrzysto- brązowym.

Skoro piszę o roślinach kwitnących na.żółto to godną polecenia jest jednoroczna kraspedia kulista. Jej kuliste, dobrze wysuszone kwiatostany przez kilka lat zachowują kształt i kolor. Ścinam także  nasienniki czosnków, czarnuszki i maków.

Z bylin kwitnących latem  do suszenia nadają się m.in. jeżówka purpurowa, rudbekia, hortensja. Oryginalnym dodatkiem do bukietów jest miechunka. Ładnie wyglądają nie tylko jej pomarańczowe zasuszone lampiony,  ale także wykonane z nich niby-kwiatki. Można rozciąć lampion  nożyczkami wzdłuż kantów, usunąć czerwony owoc i zrobić w jego miejsce otwór, rozchylić płatki  i w takiej  postaci zasuszyć. Następnie włożyć w otwór koszyczek rudbekii z łodygą. Aby umocnić kwiat można na zaostrzoną łodygę rudbekii nabić czerwony owoc miechunki i docisnąć do koszyczka kwiatowego.. Lampiony miechunki rozcięte wzdłuż kantów i lekko rozchylone też ładnie wyglądają a można tez obciąć o1/3 szczytową część lampionu i uzyskamy jakby kielich.

Do suchych bukietów wykorzystuję również pędy miesięcznicy dwuletniej (srebrniki Judasza) z ozdobnymi przegrodami owoców-łuszczynami. Ścina się je, gdy łuszczyny całkowicie zbrunatnieją. Po wysuszeniu zewnętrzne części łuszczyn zdejmujemy przez pocieranie palcami, pozostaną pergaminowe, srebrne przegrody. Miesięcznica nadaje się wyłącznie do suchych wiązanek, w których dobrze wygląda w połączeniu z trawami, zasuszonymi barwnymi liśćmi i gałązkami.

Bukiety z barwnych roślin będą nas cieszyć do wiosny. Do układania bukietów stojących wykorzystuję przeznaczone do tego typu naczynie z otworami w przykrywce i przegródkami w jego dolnej części.Kwiaty w takim naczyniu utrzymują wymaganą pozycję, a ułożenie ich jest naprawdę łatwe.Natomiast wiszące na ścianie kompozycje ułożone są w wiklinowym koszyczku. Do koszyczka, który ma bardzo luźne sploty wkładam gąbkę florystyczną (oczywiście suchą) i następnie wbijam  łodyżki kwiatów, które wchodzą w nią jak w masło.Gąbkę wymieniam przy układaniu następnego bukietu. Chcąc ukryć dolną część splotów koszyczka przynoszę z łąki trawę o nazwie "Dmuszek jajowaty", zasuszam i wykańczam dół kompozycji. Dmuszek jajowaty można wysiewać w ogrodzie . Ma zastosowanie jako roślina obwódkowa. Czasami do układania bukietów wykorzystuję kłosy traw, których dostarczają łąki rozciągające się za blokiem.Są też w sklepach torebki z nasionami różnych traw ozdobnych.Wysiane wiosną, zakwitną w tym samym roku, a ich kwiatostany dodadzą uroku naszej kompozycji, gdyż stanowią po zasuszeniu doskonały materiał florystyczny.
Kiedyś zrobiłam kompozycję umieszczoną w małym wiklinowym koszyczku. Kłosy dojrzałej pszenicy(kłosy pszenicy wyrosły z przypadkowo wysianych ziaren) zebrane w równy snopeczek i dość krótko przycięte, otoczone malutkimi makówkami maków polnych wyglądały naprawdę ślicznie.Możliwości układania kompozycji jest nieskończenie wiele. Czasami wystarczy jakaś ciekawie wygięta gałązka, a wyobraźnia sama podpowie co do niej dołożyć, by wyglądała ciekawiej.

Byliny cebulowe - Szafirki (Muscari)

Szafirek groniasty
Szafirek (Muscari) raz wprowadzony do ogródka działkowego może w nim pozostać przez wiele lat. Prawie w każdym ogródku można spotkać kwitnące wiosną szafirki z rodziny liliowatych.Uprawiały je już nasze prababki.

Te urocze rośliny to prawdziwe zwiastuny szybko nadchodzącej wiosny. Najczęściej uprawiany jest szafirek armeński (Muscari armeniacum) o barwie białej oraz szafirek groniasty (Muscari botryoides) o szafirowoniebieskich kwiatach, często nazywany szafirkiem drobnokwiatowym. Jest to roślina cebulowa. Cebula jest biała o jajowatym kształcie, może osiągać w obwodzie nawet do 8 cm. Wiosną wyrastają z niej 2-3 liście, nie są one zimozielone. Spomiędzy liści wyrasta 15 cm pęd kwiatostanowy na którym osadzone są gęsto kwiatki wyglądem przypominające kuliste dzwoneczki.

Szafirki kwitną od połowy kwietnia do połowy maja. Dobrze rosną na każdej glebie, jednak najpiękniej kwitną i osiągają największy przyrost cebul na glebach próchniczych, piaszczysto gliniastych i dostatecznie wilgotnych. Lubią stanowiska słoneczne lub lekko zacienione.Są wytrzymałe na mróz. Można je rozmnażać  z nasion wysiewanych jesienią, ale lepiej mnożyć je z cebulek przybyszowych wyrastających przy dużych cebulach. Cebulki sadzi się pod koniec września lub na początku października w odstępach 5-10 cm, na głębokość 6-10 cm. Głębokość sadzenia  zależy od wielkości cebuli. Praktycznie jest to trzykrotna jej wysokość  Szafirki mogą pozostawać w jednym miejscu przez kilka lat  Wystarczy je tylko zasilać wiosną nawozem mineralnym lub organicznym w postaci płynnej.

 Szafirki nie tylko cieszą nasze oczy swoim urokiem, ale są też wykorzystywane w ziołolecznictwie, gdzie materiałem zielarskim jest cebula, a jeden z gatunków szafirka ma zastosowanie w przetwórstwie domowym.
Szafirki najefektowniej wyglądają posadzone w grupach. Nadają się na obwódki wiosennych rabat, do ogródków skalnych, ładnie też wyglądają posadzone grupami pod krzewami lub na trawnikach. Można z nich tworzyć małe bukieciki. Ścinamy do nich kwiatki prawie całkowicie rozwinięte.

Dzielżan jesienny (Heienium hybridum)

Dzielżan ogrodowy
Dzielżan jesienny (Helenium hybridum)  jest byliną, która zaczyna kwitnąć w sierpniu a kończy w październiku. Na rabatach bylinowych jest ostatnim mocnym akcentem. Barwy kwiatów harmonizują z żółknącymi na drzewach liśćmi. Roślina tworzy liczne koszyczki kwiatostanowe o wypukłych środkach.
Te jesienne kwiaty można wykorzystywać do ozdoby wnętrz. Dzielżany rozmnaża się przez oddzielenie młodych roślin tworzących się koło zeszłorocznego pędu. Robi się to w końcu marca lub w kwietniu. W zależności od odmiany, niskie sadzimy co 30 cm, a wysokie co 40 - 50 cm. Jeżeli wyrosną bardzo bujnie trzeba w sposób niewidoczny przywiązać je do palika. W zależności od odmiany osiągają wysokość od 60 - 180 cm.

Wymagają dużo słońca,  mogą rosnąć na różnych glebach, byle nie podmokłych i nie piaszczystych. Jeżeli w maju przytniemy wierzchołki pędów, to zabieg ten spowoduje silniejsze rozgałęzienie pędów kwiatostanowych i opóźni kwitnienie o 2-3 tygodnie.Kiedy po kilku latach rośliny  zaczynają słabiej kwitnąć, to aby nie traciły na swojej dekoracyjności, przesadzamy je na nowe miejsce.

Dzielżany dobrze komponują się na rabacie z innymi roślinami. Były jednymi z pierwszych kwiatów posadzonymi w moim ogródku  działkowym. Po otrzymaniu działki pod koniec lat osiemdziesiątych,  byłam w tej dobrej sytuacji, że dużo kwiatów przeniosłam z rodzinnego ogrodu rodziców. Uzyskanymi z nich sadzonkami dzieliłam się z sąsiadami. I tak nasze działki obsadzone były dzielżanami, rudbekiami, kosmosami, orlikami, ostróżkami i innymi kwiatami. Dopiero po jakimś czasie nabrały odmiennego charakteru. Przybywało nowych gatunków, rośliny stały się bardziej dostępne, ale wymiana między działkowiczami nadal ma miejsce.